Uchwała śmieciowa w Augustowie oficjalnie zaskarżona. Skarga trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Prokuratury, Rzecznika Praw Obywatelskich i Wojewody

Bartosz Lipiński

Zapowiedź:

Treść skargi do WSA (pozostałe są w znacznym stopniu tożsame):

Skarga 

na uchwałę Rady Miejskiej w Augustowie

o numerze XVII/182/25 z dnia 30 października 2025 r.

            Działając w imieniu własnym, zgodnie z art. 50 § 1 w zw. z art. 52 § 1 w zw. z art. 53 § 1 i w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako p.p.s.a., zaskarżam w całości uchwałę Rady Miejskiej w Augustowie o numerze XVII/182/25 z dnia 30 października 2025 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności. 

Zaskarżonej uchwale zarzucam:

• naruszenie przepisów postępowania: 

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie w sposób wyczerpujący i całościowy ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do zbadania, która z dopuszczalnych ustawowo metod ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi najlepiej realizuje interes społeczny oraz słuszny interes obywateli, a także poprzez brak zgromadzenia i wszechstronnej oceny materiału pozwalającego na ustalenie rzeczywistej relacji pomiędzy wybraną metodą a ilością wytwarzanych odpadów, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia uchwały naruszającej zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

2. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady proporcjonalności i wybór metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uzależnionej od ilości zużytej wody, podczas gdy nie wykazano istnienia adekwatnego, racjonalnego i obiektywnego związku pomiędzy zużyciem wody a ilością wytwarzanych odpadów komunalnych, co w konsekwencji doprowadziło do wprowadzenia mechanizmu obciążającego właścicieli nieruchomości w sposób nieadekwatny i nadmierny do rzeczywistej faktycznej ilości wytwarzanych odpadów, skutkując nieuzasadnionym i nadmiernym obciążeniem podmiotów w stosunku do zakresu, w jakim rzeczywiście uczestniczą w systemie, nie uwzględniając sytuacji osób niepełnosprawnych, czy chorych zużywających zwiększone ilości wody.

3. art. 32 ust. 1 oraz art. 84 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały poprzez wprowadzenie w uchwale nieuzasadnionego, dyskryminującego zróżnicowania podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, polegającego na obciążeniu opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłącznie przedsiębiorców świadczących usługi hotelarskie, z pominięciem pozostałych przedsiębiorców znajdujących się w tożsamej sytuacji faktycznej i prawnej, co skutkuje nierównym rozkładem ciężarów publicznych oraz naruszeniem zasady proporcjonalności;

• naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 6j oraz art. 6k ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu mechanizmu ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w oparciu o dane dotyczące roku poprzedniego, co skutkuje nieuwzględnieniem wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami od rzeczywistej ilości wytwarzanych odpadów w roku bieżącym oraz uniemożliwia prawidłowe rozliczenie nadpłaty;

2. art. 6j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez ich zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie w zaskarżonej uchwale, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi winna być ustalana jako iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty określonej w § 2 ust. 1 uchwały, podczas gdy przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy zastosowanie ww. metody, pozostającej bez rzeczywistego i racjonalnego związku pomiędzy zużyciem wody a ilością wytwarzanych odpadów komunalnych, skutkowało wydaniem uchwały niezgodnej z zasadą proporcjonalności i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie uwzględniającej rozliczenia nadpłaty zapłaconych opłat, co powoduje dowolność organu działania w tym zakresie;

3. art. 6k ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez jego niezastosowanie i ustalenie miesięcznej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 15 zł za 1 m³ zużytej wody z danej nieruchomości bez uwzględnienia ustawowo wskazanych kryteriów, takich jak liczba mieszkańców zamieszkujących gminę, ilość wytwarzanych na jej terenie odpadów komunalnych, rzeczywiste koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami, o których mowa w art. 6r ust. 2–2b i 2d ustawy, a także przypadki nieregularnego lub sezonowego powstawania odpadów, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia jednolitej, nieuwzględniającej zróżnicowania sytuacji właścicieli nieruchomości stawki opłaty, skutkującej nieproporcjonalnym i zawyżonym obciążeniem podmiotów uczestniczących w systemie, nie uwzględniając rozróżnienia miejsc noclegowych, na hotele, pensjonaty oraz inne miejsca do noclegu.

W oparciu o powyższe zarzuty:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. „a” i „c” p.p.s.a. wnoszę o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w Augustowie o numerze XVII/182/25 z dnia 30 października 2025 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności;

2. na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. wnoszę o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. 

3. nieobciążanie skarżącego kosztami postępowania.

Uzasadnienie

W dniu 30 października 2025r. Rada Miejska w Augustowie wydała uchwałę nr XVII/182/25 w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności. Zaskarżona uchwała wprowadza metodę ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w oparciu o ilość zużytej wody. 

            Skarżący wskazują, że zaskarżona uchwała wydana przez Radę Miejską w Augustowie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, dlatego w zaskarżonym zakresie wymaga kontroli instancyjnej. 

Zaskarżona uchwała w ocenie skarżących została podjęta z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, które wyznaczają standard działania organu władzy publicznej także w sferze stanowienia prawa lokalnego. Organ dokonując wyboru jednej z ustawowo dopuszczonych metod ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zobowiązany był do działania w sposób oparty na wszechstronnej analizie dostępnych danych z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli.

Na podstawie art. 7 k.p.a., organ administracji publicznej jest zobowiązany do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Artykuł 77 § 1 k.p.a., nakłada na organ konieczność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na kanwie przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że Rada Miejska w Augustowie przeprowadziła analizę pozwalającą ustalić, która z przewidzianych przez ustawodawcę metod ustalania opłaty w sposób najbardziej adekwatny realizuje cele systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Wybór metody opartej na zużyciu wody nie został uzasadniony. Organ nie wskazał, dlaczego jego zdaniem właśnie ta metoda miałaby być właściwa, jakie przesłanki przemawiały za jej przyjęciem oraz w jaki sposób ma ona realizować cele ustawowe. Brak jest również wyjaśnienia, dlaczego zrezygnowano z innych metod przewidzianych w ustawie, mimo że mogły one w większym stopniu odpowiadać specyfice lokalnej i zapewniać bardziej sprawiedliwe oraz proporcjonalne obciążenie mieszkańców.

Takie działanie prowadzi do wniosku, że decyzja o wyborze metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie została poprzedzona wyczerpującym ustaleniem okoliczności istotnych z punktu widzenia interesu publicznego oraz sytuacji właścicieli nieruchomości. Organ nie wykazał, aby rozważył, czy przyjęty mechanizm nie będzie prowadził do nieuzasadnionych dysproporcji obciążeń pomiędzy poszczególnymi grupami mieszkańców. W konsekwencji doszło do wyboru rozwiązania, które nie gwarantuje sprawiedliwego i racjonalnego rozłożenia ciężarów finansowych funkcjonowania systemu, a tym samym pozostaje w sprzeczności z interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie efektywnego, ale i sprawiedliwego systemu gospodarowania odpadami.

Niezależnie od powyższego, zaskarżona uchwała narusza przede wszystkim zasadę proporcjonalności, stanowiącą element konstytucyjnego standardu działania organów władzy publicznej, wyrażonego w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wynikającą z art. 8 k.p.a. Organ podejmując działania, m.in. takie jak wprowadzenie opłaty o charakterze publicznoprawnym, powinien kierować się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co oznacza, że przyjęty mechanizm powinien pozostawać w racjonalnym związku z celem regulacji oraz nie powinien prowadzić do nadmiernego obciążenia jednostki w stosunku do realizowanego interesu publicznego.

Metoda uzależniająca wysokość opłaty od ilości zużytej wody nie pozostaje w obiektywnym i bezpośrednim związku z ilością wytwarzanych odpadów komunalnych. Zużycie wody determinowane jest przez szereg czynników niezwiązanych z produkcją odpadów, takich jak indywidualne nawyki higieniczne, specyfika wyposażenia lokalu czy sposób korzystania z instalacji wodnej. Brak jest podstaw do przyjęcia istnienia stałej i przewidywalnej korelacji pomiędzy ilością zużytej wody a ilością generowanych odpadów. W efekcie przyjęty mechanizm obciążenia prowadzi do sytuacji, w której część właścicieli nieruchomości ponosi opłaty w wysokości niewspółmiernej do rzeczywistej ilości wytwarzanych odpadów.

Taki stan rzeczy oznacza, że ciężar finansowania systemu zostaje rozłożony w sposób nierównomierny i nieuzasadniony, a przyjęte rozwiązanie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia deklarowanego celu. Proporcjonalność wymaga bowiem, aby ingerencja w sferę majątkową obywateli była wyważona i pozostawała w rozsądnej relacji do zakładanego efektu regulacyjnego.

Rada Miejska w Augustowie kształtując system opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zobowiązana jest do respektowania konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz zasady sprawiedliwego rozkładu ciężarów publicznych. Tymczasem zaskarżona uchwała w sposób arbitralny i wybiórczy obciąża obowiązkiem ponoszenia opłaty jedynie przedsiębiorców świadczących usługi hotelarskie zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2) uchwały, mimo że inni przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą również wytwarzają odpady komunalne i pozostają w analogicznej sytuacji z punktu widzenia celu regulacji, a nie zostali objęci zakresem stosowania uchwały. 

Takie zróżnicowanie nie znajduje obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia, pozostaje w oderwaniu od kryteriów związanych z ilością lub charakterem wytwarzanych odpadów oraz prowadzi do nadmiernej i nieproporcjonalnej ingerencji wobec jednej wyodrębnionej grupy podmiotów. W konsekwencji uchwała narusza konstytucyjne standardy stanowienia danin publicznych oraz przekracza granice ustawowego upoważnienia.

Ponadto, zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego regulujących sposób wyboru metody ustalania opłaty oraz kształtowania jej stawki, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia rozwiązania nieadekwatnego do realiów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie gminy oraz skutkującego nieproporcjonalnym obciążeniem właścicieli nieruchomości.

Wskazać należy, iż przyjęcie jako podstawy ustalenia opłaty według danych z roku poprzedniego prowadzi do sytuacji, w której podmiot zobowiązany jest uiszczać należność w wysokości nieadekwatnej do rzeczywistej oraz faktycznej ilości wytwarzanych odpadów w roku bieżącym. Deklarację za wodę składa się w bieżącym roku uwzględniając zużycie za rok poprzedni stan taki powoduje, że mieszkaniec miasta Augustów nie jest w stanie uzyskać korekty za nadpłatę za poprzedni rok. System ustalenia opłaty w praktyce prowadzi do powstawania nadpłat, których rozliczenie nie zostało w uchwale przewidziane w sposób realny i efektywny. Zasadne byłoby przyjęcie modelu opartego na danych prognozowanych z możliwością ich późniejszej weryfikacji i rozliczenia. 

W konsekwencji przyjęta regulacja prowadzi do nieproporcjonalnego obciążenia podmiotów zobowiązanych oraz narusza ustawowe i konstytucyjne standardy kształtowania danin publicznych.

Zastosowanie przez Radę Miejską w Augustowie metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi opartej na iloczynie ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki określonej w § 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały stanowi naruszenie art. 6j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ustawodawca, dopuszczając różne metody ustalania opłaty, nakłada na gminę obowiązek wyboru takiej, która w danych warunkach lokalnych najpełniej realizuje cele systemu. Tymczasem metoda oparta na zużyciu wody, w ocenie skarżących, w realiach niniejszej sprawy, pozostaje niedopuszczalna z uwagi na brak związku pomiędzy ilością zużytej wody a ilością wytwarzanych odpadów komunalnych.

Ponadto organ w żaden sposób nie uzasadnił wyboru tej metody. W zaskarżonej uchwale brak jest analizy alternatywnych rozwiązań przewidzianych w art. 6j ust. 1 ustawy, a także brak odniesienia się do lokalnych uwarunkowań demograficznych, społecznych i infrastrukturalnych, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że uchwała została podjęta w sposób dowolny, z pominięciem obowiązku uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. W konsekwencji przyjęta metoda, abstrahując od rzeczywistego poziomu wytwarzania odpadów, prowadzi do nieproporcjonalnego obciążenia właścicieli nieruchomości, w szczególności tych, u których zużycie wody nie pozostaje w żadnym związku z ilością generowanych odpadów (np. gospodarstwa domowe o zwiększonym zużyciu wody z przyczyn zdrowotnych, technicznych lub wynikających z charakteru nieruchomości). 

W uchwale jest brak uwzględnienia sytuacji osób z niepełnosprawnościami oraz osób przewlekle chorych – uchwała nie przewiduje żadnych mechanizmów ochronnych dla osób, które z uwagi na stan zdrowia zmuszone są do zwiększonego zużycia wody, co w nowym systemie naliczania opłat prowadzi do nieproporcjonalnie wyższych obciążeń finansowych.

W uchwale nastąpiło pominięcie kwestii uzupełniania wody w instalacjach grzewczych – uchwała nie bierze pod uwagę sytuacji, w której zużycie wody wynika z konieczności technicznego uzupełniania instalacji centralnego ogrzewania, co nie ma związku z faktycznym wytwarzaniem odpadów komunalnych.

W uchwale brak jest regulacji dotyczących awarii i bieżącej eksploatacji – dodatkowe zużycie wody związane z czynnościami eksploatacyjnymi, takimi jak odpowietrzanie instalacji grzewczej, również nie zostało uwzględnione, mimo że nie przekłada się ono na zwiększoną ilość odpadów, podobnie sytuacja wygląda w kwestii awarii, gdy np. dojdzie do pęknięcia rury z wodą.

W następnej kolejności wskazać należy na naruszenie art. 6k ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który nakłada na radę gminy obowiązek uwzględnienia przy ustalaniu stawki opłaty określonych kryteriów o wymienionych w ustawie. Przepis ten obliguje organ do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości miesięcznej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi: liczby mieszkańców zamieszkujących gminę, ilości wytwarzanych na jej terenie odpadów komunalnych, kosztów funkcjonowania systemu, o których mowa w art. 6r ust. 2–2b i 2d ustawy, jak również przypadków nieregularnego lub sezonowego powstawania odpadów. Kryteria te mają na celu zapewnienie, aby stawka opłaty była ekonomicznie uzasadniona, odpowiadała rzeczywistym kosztom systemu i nie prowadziła do nadmiernego obciążenia określonych grup podmiotów.

Na kanwie przedmiotowej sprawy nie wynika jednak, aby powyższe przesłanki zostały zastosowane. Brak jest szczegółowego wyliczenia kosztów funkcjonowania systemu w relacji do przyjętej stawki 15 zł za 1 m³ zużytej wody, jak również analizy wpływu tej stawki na poszczególne kategorie nieruchomości, w tym nieruchomości zamieszkiwane sezonowo lub wytwarzające odpady w sposób nieregularny. W konsekwencji przyjęto jednolity mechanizm obciążenia wszystkich podmiotów według tego samego wskaźnika, bez uwzględnienia zróżnicowania faktycznego zakresu korzystania z systemu. Taki sposób ustalenia stawki prowadzi do sytuacji, w której część właścicieli nieruchomości ponosi opłatę niewspółmierną do ilości wytwarzanych odpadów oraz rzeczywistego udziału w kosztach systemu.

W niniejszej sprawie konieczne pozostaje zbadanie czy wybór metody ustalania opłaty w oparciu o ilość zużytej wody oraz ustalenie jej stawki zostały dokonane w granicach i na podstawie prawa, biorąc pod uwagę specyfikę konkretnej gminy. Ustawodawca pozostawił organowi pewien zakres swobody decyzyjnej, jednak swoboda ta nie ma charakteru dowolności. Wybór metody oraz ustalenie stawki opłaty powinny być poprzedzone analizą lokalnych uwarunkowań demograficznych, ekonomicznych i organizacyjnych, a przede wszystkim oceną, czy przyjęty mechanizm w sposób racjonalny odzwierciedla rzeczywisty udział poszczególnych właścicieli nieruchomości w generowaniu kosztów systemu.

Mając na uwadze powyższe, skarżący podnosi, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Wybór metody ustalania opłaty oraz określenie jej stawki nie zostały poprzedzone rzetelną analizą ustawowych przesłanek, a przyjęte rozwiązanie prowadzi do nieproporcjonalnego i nadmiernego obciążenia właścicieli nieruchomości w stosunku do faktycznego korzystania przez nich z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. 

Mając na uwadze wszystko co powyżej, zasadny jawi się wniosek o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w Augustowie o numerze XVII/182/25 z dnia 30 października 2025 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności. 

            W tym stanie rzeczy wnoszę jak na wstępie.