Obchody 80. rocznicy Obławy Augustowskiej w Gibach

Obchody rozpoczęły się Mszą Świętą w kościele pw. św. Anny w Gibach. Następnie uczestnicy udali się na Wzgórze Krzyży – miejsce szczególnej pamięci, gdzie odbyła się oficjalna część uroczystości. Głos zabrali m.in. przedstawiciele władz samorządowych i państwowych.

W imieniu marszałka Łukasza Prokoryma oraz rodzin pomordowanych przemówił Bogdan Dyjuk, członek zarządu województwa.

–Tradycyjnie od 30 lat spotykamy się w tym miejscu– w Gibach, aby uczcić pamięć ofiar Obławy Augustowskiej. W tym roku obchodzimy te uroczystości w sposób szczególny związany z 80. rocznicą tych tragicznych wydarzeń. Przez wiele dekad pamięć o ofiarach była kultywowana wyłącznie w środowisku rodzinnym, ponieważ wiele nieśmiałych prób, by dowiedzieć się o losach zatrzymanych kończyło się niepowodzeniem­– powiedział Bogdan Dyjuk. – W ubiegłą sobotę w Augustowie wielu z nas uczestniczyło w uroczystym otwarciu Domu Pamięci Obławy Augustowskiej niezwykłym muzeum pamięci. Jestem przekonany, że to muzeum dzięki zaangażowaniu augustowskiego zespołu będzie ośrodkiem, który trwale zapisze się w działaniach utrwalających pamięć historyczną, ale także prowadzących badania naukowe i służących wyjaśnieniu nie wszystkich znanych założeń i tez–przypomniał. 

Obecny na uroczystościach były prezydent RP Bronisław Komorowski podkreślił wagę kontynuowania wysiłków na rzecz poznania prawdy o losach ofiar.

– Cieszę się, że jest tyle instytucji, tyle osób zaangażowanych w kultywowanie pamięci o ofiarach Obławy Augustowskiej oraz o tych dramatycznych wydarzeniach sprzed 80 lat. Ta pamięć została odbudowana o czym świadczy państwa obecność. To wydarzenie jest okazją, by także oddać wyrazy uznania tym, którzy robili wszystko, aby tą pamięć odgrzebać – zaznaczył.

W podobnym tonie wypowiedział się wójt gminy Giby Robert Bagiński.

– Tak samo zarówno ja, jak i państwo liczymy, że się kiedyś dowiemy, gdzie pochowane są ofiary, a następnie liczę, że szczątki powrócą do ich domów. Ale to jest tylko nadzieja. Nadzieja umiera ostatnia i aż nadzieja – mówił.

Po części oficjalnej odbył się Apel Pamięci oraz ceremonia złożenia wieńców i kwiatów. Następnie zaprezentowano rekonstrukcję historyczną przedstawiającą przebieg sowieckiej operacji z lipca 1945 r., przygotowaną przez grupy rekonstrukcyjne i Instytut Pamięci Narodowej (IPN). Wydarzeniu towarzyszyły także stoiska edukacyjne oraz mający miejsce dzień wcześniej rajd rowerowy.

W wydarzeniu uczestniczyli m.in. reprezentujący Prezydenta RP Andrzeja Dudę Łukasz Kudlicki – doradca szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, wicewojewoda podlaski Michał Gąsowski, parlamentarzyści, a wśród nich m.in. poseł Jacek Niedźwiecki, radni wojewódzcy: Anna Naszkiewicz oraz Waldemar Kwaterski, Marek Jedynak – dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku oraz licznie zebrani przedstawiciele rodzin ofiar Obławy Augustowskiej, działacze stowarzyszeń i mieszkańcy gminy Giby.

Obława Augustowska – „Mały Katyń”

Obława Augustowska była największą powojenną masową akcją represyjną NKWD przy wsparciu sił Ludowego Wojska Polskiego na terytorium Polski. Przeprowadzona w dniach 10–25 lipca 1945 roku, objęła tereny Suwalszczyzny i Puszczy Augustowskiej. Celem operacji było rozbicie struktur polskiego podziemia niepodległościowego. W wyniku obławy zatrzymano ponad 7 tys. osób, które więziono w ponad pięćdziesięciu miejscach. Około 600 z nich zaginęło bez śladu – prawdopodobnie zostali zamordowani przez Sowietów, a ich ciała ukryte w nieznanych do dziś miejscach. Mimo upływu lat, ich groby wciąż nie zostały odnalezione. Obława Augustowska przez wielu historyków nazywana jest „Małym Katyniem”.

Cezary Rutkowski
fot.: Krystian Guzewicz