Bartosz Lipiński

Zapowiedź autora artykułu:

Aktualnie w składzie powiatowej rady rynku pracy są między innymi radni powiatowi PiS, tj. Krzysztof Grygo i Elżbieta Puczyłowska. Z dyskusji na niedawnej sesji rady powiatu augustowskiego mogliśmy dowiedzieć się, że małżonkowie tych radnych mieli otrzymać pracę w starostwie bądź w jednostce podległej starostwu powiatowemu w Augustowie (więcej o kontrowersjach wokół zatrudnień można przeczytać: tutaj). Były starosta zwrócił uwagę na coś jeszcze.

-Mieszkańcy się rzeczywiście przyglądają nam i naszej pracy. Padają pytania, nie dziwcie się, że kwestia zatrudnienia jest tak bulwersująca. Jesienią wybieraliśmy członków do powiatowej rady rynku pracy i co się okazuje? Okazuje się, że wybrani członkowie uzyskali nadzwyczajny bonus, bo ich małżonkowie zostali zatrudnieni w tym samym czasie w starostwie i jednostkach powiatowych. Czy to zbieg okoliczności, czy inna przesłanka? –dociekał Jarosław Szlaszyński.

-Jeśli chodzi o zarzut pana Szlaszyńskiego, dotyczący rady rynku pracy i zatrudnionych krewnych. Rada wybrała swoich przedstawicieli do rady rynku pracy. Ci przedstawiciele byli w poprzedniej radzie rynku pracy. Wolą rady była taka, a nie inna decyzja. Nie rozumiem tej wypowiedzi, tego związku i tego tłumaczenia -komentował temat Piotr Rusiecki, starosta z PiS.

-Nie chodzi o to, że ktoś został gdzieś zatrudniony, tylko chodzi o podwójne standardy. Podałem skojarzenie, jako przykład. W jednym czasie wybieramy przedstawicieli rady i w jednym czasie są dwa zatrudnienia -zauważył Jarosław Szlaszyński, radny powiatu, były starosta augustowski.

-Ta droga wojewódzka jest bardzo ważna ponieważ łączy Augustów z granicą państwa. Wyremontowana droga sprawia, że przepiękna gmina Płaska jest jeszcze piękniejsza i bezpieczniejsza, bo oprócz modernizacji jezdni powstały przejścia dla pieszych oraz ciągi pieszo -rowerowe -mówi Łukasz Prokorym, marszałek województwa podlaskiego. -Ta inwestycja spowoduje, że bezpieczeństwo mieszkańców  w podróżowaniu do szkoły, sklepu czy urzędu będzie jeszcze większe, a sama ścieżka rowerowa zwiększy bardzo bogate walory turystyczne gminy. 

-Dzięki tej inwestycji miejscowość Płaska nabrała nowego i nowoczesnego wyglądu -podkreśla Marek Malinowski, wicemarszałek województwa podlaskiego. -Modernizacja w Płaskiej wpisuje się w większy projekt remontu drogi nr 672, który realizujemy od kilku lat. Inwestycja kosztowała blisko 20 milionów złotych i pieniądze pochodziły z budżetu samorządu województwa podlaskiego. 

-Kiedy przed laty wnioskowałem do sejmiku o przejęcie tej ówcześnie drogi powiatowej w zasób dróg wojewódzkich, jej stan był bardzo zły. Sukcesywnie przez lata droga była remontowana i teraz mamy najlepszy efekt tej przebudowy. Jako mieszkaniec Ziemi Augustowskiej jestem bardzo zadowolony i nawet te dwa kilometry wyremontowanej drogi podnoszą bezpieczeństwo podróżowania. Niech ta inwestycja będzie przyczynkiem do kontynuowania modernizacji tej trasy w kolejnych latach -dodaje Bogdan Dyjuk, wicemarszałek województwa podlaskiego. 

Cezary Cieślukowski, przewodniczący Sejmiku Województwa Podlaskiego także podkreślał rangę tej modernizacji. 

-Po inwestycji droga spełnia kryteria bezpieczeństwa nie tylko dla pojazdów, ale również dla pieszych i rowerzystów. To jest nasza wizytówka, bo prowadzi nie tylko przez miejscowość gminną, ale także do granicy państwa. Każdy kto będzie przyjeżdżał od strony Białorusi, bo mam nadzieję, że w końcu stosunki z tym krajem się znormalizują i zakończy się wojna, będzie podziwiał nasze rozwiązania, które służą mieszkańcom -mówił Cezary Cieślukowski. 

Anna Naszkiewicz, wiceprzewodnicząca Sejmiku województwa podlaskiego dodała zaś, że nowo wyremontowana droga sprawi, że turystów w gminie Płaska będzie coraz więcej. 

Michał Skubis, wójt gminy Płaska podziękował władzom województwa za podjęcie trudu zrealizowana tej inwestycji i podkreślał, że dzięki wsparciu finansowemu centrum gminy wygląda jak w XXI wieku. 

-Tadeusz Jerzy Wasilewski pełnił funkcję nadleśniczego przez 22 lata wykazując się w tym czasie czasie dużym doświadczeniem zawodowym, wcześniej kierował zespołem składnic. Od 2012 roku byłem jego zastępcą -wspomina zmarłego Adam Sieńko, emerytowany już zastępca nadleśniczego i nadleśniczy Nadleśnictwa Augustów. -Był człowiekiem o dużej wyrozumiałości, cierpliwości i takcie. Cieszył się dużym szacunkiem wśród pracowników i był lubianym przełożonym. Kierował się rozsądkiem i rozwagą, nigdy nie podejmował decyzji pod wpływem emocji, zawsze z dużym zrozumieniem dla załogi. Pozwalał pracownikom na swobodne działanie i wspierał dobre pomysły, nie hamując inicjatyw.

Adam Sieńko dodaje, że wspierał bardzo ważne inicjatywy, jakie wprowadzono w Nadleśnictwie Augustów.

-Sam będąc pszczelarzem z dużą pasieką, doskonale znał temat i z dużym zaangażowaniem wspierał rozwój bartnictwa, realizując wiele związanych z nim przedsięwzięć. Wspólnie rozpoczęliśmy przypomnienie leśnego bartnictwa. Za jego kadencji zrealizowano wiele działań na rzecz retencji wody w lesie oraz wprowadzenie stada żubrów do Puszczy Augustowskiej. Dbał o ochronę środowiska. Był otwarty na różnorodne inicjatywy związane z historią i poprawą stanu środowiska naturalnego, nie ograniczając się wyłącznie do gospodarki leśnej. Podczas jego kadencji powstał bardzo teraz popularny Szlak Orła Białego -mówi Adam Sieńko.

Tadeusz Jerzy Wasilewski zmarł 10 kwietnia 2026 roku w wieku 76 lat. Rodzinie i bliskim składamy kondolencje.

Bartosz Lipiński

Zapowiedź autora artykułu:

„Rodzina na swoim”, to hasło używane przez niektórych publicystów i polityków w okresie rządów PiS, odnoszące się do członków rodzin przedstawicieli tej partii, zatrudnionych w tym czasie na państwowych posadach. „Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie” jest jednostką, w której zatrudniony miał zostać mąż augustowskiej radnej powiatowej PiS. Te dwie okoliczności są doskonałym przyczynkiem do dyskusji, jaka przetoczyła się na niedawnej sesji rady powiatu.

-Pragnę poinformować, że na komisji rewizyjnej zamierzałem wnieść do porządku obrad kilka punktów. Jedna z propozycji dotyczyła przyczyn i skutków zwiększenia zatrudnienia w starostwie powiatowym oraz jednostkach organizacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem zatrudnionych członków rodzin radnych rady powiatu augustowskiego. Zostało to odrzucone, nie chcieli dyskutować o tym radni z PiS i ugrupowania Nasze Miasto -mówił Dariusz Szkiłądź.

Opozycja domaga się wyjaśnień

-Wiemy, iż w jednostkach organizacyjnych powiatu zatrudniani są krewni radnych. Chciałabym dowiedzieć się, czy żona pana radnego Krzysztofa Grygi (PiS), syn pana radnego Waldemara Jedlińskiego (PiS) oraz mąż pani radnej Elżbiety Puczyłowskiej (PiS) zostali zatrudnieni na stanowiskach, które były, czy stworzono dla nich nowe stanowiska? -pytała Wiesława Chrulska.

O wstrzemięźliwość w tejże rozmowie poprosił Wojciech Jerzy Szczudło z PiS, tj. wicestarosta.

-Poruszono bardzo trudny temat i nie wiem, czy wszyscy są gotowi, aby dyskutować. Chodzi o zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych. Powiat augustowski ma 54 tys. mieszkańców, a miasto Augustów ok. 30 tysięcy. Największymi pracodawcami w naszym powiecie są jednostki budżetowe, w tym jednostki organizacyjne podległe starostwu. Czy my naprawdę musimy dyskutować na ten temat, kto z członków rodziny i krewnych, gdzie jest zatrudniony? Możemy przygotować bardzo długie sprawozdanie na temat polityki kadrowej w starostwie powiatowym z ostatnich dwudziestu lat. Nie wiem, czy państwo jesteście na to gotowi i czy chcielibyście tego wszystkiego słuchać -obszerny fragment riposty wicestarosty Wojciecha Jerzego Szczudły.

-Bardzo prosiłbym, żebyście państwo przemyśleli jeszcze raz, czy chcecie wchodzić na grunt dyskusji w temacie zatrudniania osób, które znacie, z którymi spędzacie wolny czas, które są członkami waszych rodzin. Jest to trudny temat i nie osiągniemy konsensusu -oceniał Szczudło.

Radny i poprzedni starosta Jarosław Szlaszyński, odpowiadając m.in. Szczudle, zwrócił uwagę na niebezpieczeństwo nepotyzmu.

-Jesteśmy małą społecznością, ludzie się znają i pytają. Nie powinno tak być, że w określonych miejscach jest próba działania w sposób, który nazywa się nepotyzmem. Polityka kadrowa z dwudziestu lat? Pewnie, że tak, proszę bardzo. Jeśli był jakiś nepotyzm i sytuacje niedobre, to trzeba o tym mówić. Ale jeżeli dotykamy tych problemów, to nie mówmy, że ich nie ma. Jeśli zamkniemy oczy, to nie znaczy, że obraz zginie. On dalej będzie, pomimo zamkniętych oczu. Tu chodzi o jasność, przejrzystość, czystość naszej pracy -przyznał radny Jarosław Szlaszyński.

W rozmowach kuluarowych słyszymy, że może chodzić np. o zatrudnienie radnej miejskiej PiS w sekretariacie starostwa, zatrudnienie żony radnego wojewódzkiego PiS do obsługi prawnej, zatrudnienie małżonki radnego powiatowego PiS w wydziale komunikacji i transportu starostwa, zatrudnienie syna radnego powiatowego PiS w Powiatowym Zarządzie Dróg, czy też o zatrudnienie małżonka radnej powiatowej PiS w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie.

Obszerne fragmenty dyskusji z sesji (Źródło: esesja.tv - Starostwo Powiatowe w Augustowie/ Rada Powiatu Augustowskiego):

W uroczystym otwarciu inwestycji brali udział przedstawiciele władz wojewódzkich, samorządowych oraz mieszkańcy. 

-Na tę inwestycję mieszkańcy gminy Płaska czekali wiele lat. Dzięki niej powstają nowe kilometry wodociągów, zarządzanych z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, które spowodują, że dostęp do wody będzie bezpieczny i wygodny. Chciałbym zaznaczyć, że województwo podlaskie jest pierwszym regionem, które podpisało umowę na dofinansowanie takich inwestycji z Krajowego Planu Odbudowy. Pozyskaliśmy 55 mln zł, które w wielu miejscach pozwoliły na realizację właśnie takich inwestycji -mówił Łukasz Prokorym, marszałek województwa podlaskiego podczas otwarcia inwestycji w Suchej Rzeczce. 
 

-Kiedy jesienią 2024 roku pierwszy raz usłyszałem o możliwości starania się o środki z Krajowego Planu Odbudowy. Miałem w głowie znacznie więcej pytań niż odpowiedzi. Jakie są szanse zdobycia tych środków? Dzięki wytężonej pracy zespołu Urzędu Gminy Płaska i Rady Gminy Płaska udało nam się znaleźć odpowiedzi na te pytania, czego efektem jest otwarcie dzisiejszej inwestycji. Nie udałoby się to bez wsparcia Urzędu Marszałkowskiego na najwyższym poziomie merytorycznym. Za co ogromnie dziękuje -mówił podczas otwarcia Michał Skubis, wójt gminy Płaska. 

Szczegóły na filmie: 

52,6%chce schronów w szkołach — lider rankingu

83,6%nie wie, gdzie jest najbliższe schronienie

88,2%ocenia informowanie o bezpieczeństwie jako niewystarczające

20,4%wybrało kładkę — ostatnie miejsce wśród głównych opcji

Na co przeznaczyłbyś ponad 60 milionów złotych?

Pytanie było wielokrotnego wyboru. Wyniki nie pozostawiają złudzeń co do priorytetów mieszkańców.

Wykres 1. Na co przeznaczyłbyś/przeznaczyłabyś ponad 60 mln zł na bezpieczeństwo mieszkańców Augustowa? 152 odpowiedzi, wielokrotny wybór.

Schrony w szkołach i budynkach użyteczności publicznej zdobyły ponad dwa i pół razy więcej głosów niż kładka (80 vs 31). Co istotne, ankietowani mogli wybierać kilka odpowiedzi, a mimo to kładka znalazła się na ostatnim miejscu wśród głównych opcji. Mieszkańcy wiedzą, czego potrzebują: realnych, dostępnych miejsc schronienia, nie infrastruktury podwójnego zastosowania.

Warto podkreślić specyfikę tej sytuacji: budowa schronów w szkołach czy adaptacja piwnic w blokach wielorodzinnych to inwestycje niekolidujące z ochroną konserwatorską Kanału Augustowskiego — Pomnika Historii. Kładka, jak pokazuje historia wieloletnich sporów z Konserwatorem Zabytków, w tę ochronę wprost uderza.

Dwa i pół razy więcej głosów na schrony niż na kładkę. Mieszkańcy Augustowa są jednoznaczni.

83,6% nie wie, gdzie się schronić

Wykres 2. Czy wiesz, gdzie jest najbliższe miejsce schronienia od Twojego domu lub miejsca pracy w Augustowie? 152 odpowiedzi.

Cztery na pięć osób w Augustowie nie wie, gdzie się schronić w razie zagrożenia. To nie jest wynik zaskakujący — skoro urząd zamiast budować miejsca schronienia i informować o istniejących, koncentruje się na procedowaniu kładki przez kolejne instancje administracyjne. To jest wynik alarmujący.

88,2%: władze nie informują o bezpieczeństwie

Wykres 3. Czy władze Augustowa informują mieszkańców wystarczająco o kwestiach bezpieczeństwa cywilnego? 152 odpowiedzi.

Niemal dziewięć na dziesięć osób uważa, że władze miasta nie informują ich wystarczająco o bezpieczeństwie cywilnym. Zamiast tego zastępcy burmistrza publikują posty na Facebooku, w których oskarżają mieszkańców o sabotowanie inwestycji.

Kim są respondenci?

Wykres 4. Kim jesteś? 152 odpowiedzi. 92,1% to mieszkańcy Augustowa.

92,1% respondentów to mieszkańcy Augustowa. Wyniki ankiety są zatem reprezentatywne dla mieszkańców, nie turystów czy osób z zewnątrz. To głos tych, których bezpieczeństwo jest stawką tej debaty.

Głos radnych: czas na zmianę priorytetów

-Urząd zamiast szukać kozła ofiarnego, już dawno powinien prowadzić konsultacje z mieszkańcami i urzędami, by jak najlepiej wydać pieniądze przeznaczone na obronność i bezpieczeństwo -powiedział nam radna Wiesława Drejer-Przekop. -Nie jest dla mnie zaskoczeniem, że ludzie wolą schrony w szkołach niż most dla czołgów i transporterów wojskowych.

-Trzeba słuchać mieszkańców. Burmistrz powinien jak najszybciej zrezygnować z projektu, który przeleżał w szufladach urzędu bez wyraźnych postępów, i zmobilizować się do pracy nad bezpieczeństwem mieszkańców Augustowa -mówi z kolei Andrzej Zarzecki, radny KO.

Radni Klubu KO z przewodniczącym Leszkiem Cieślikiem deklarują daleko idącą pomoc w wyszukaniu sposobu finansowania budowy schronów i miejsc schronienia. Zapowiedzieli rozmowy z władzami województwa i rządem centralnym, bo pieniądze na bezpieczeństwo mieszkańców muszą się znaleźć.

Kładka jako obiekt militarny  trudniejsza niż schrony

Warto przypomnieć kontekst, który urząd miejski konsekwentnie pomija w publicznej komunikacji: kładka, o którą walczą zastępcy burmistrza, nie jest już w dokumentach „zieloną infrastrukturą”. W korespondencji z Urzędem Marszałkowskim burmistrz Karolczuk zakwalifikował ją jako infrastrukturę podwójnego zastosowania (wskaźnik RCO 129), mobilność wojskowa, cel CP3(iii). Projekt miałby zmienić nazwę na „Infrastruktura Podwójnego Przeznaczenia”.

Istotna różnica praktyczna: budowa schronów w szkołach i adaptacja piwnic w budynkach wielorodzinnych to inwestycje relatywnie szybkie w realizacji, niewymagające skomplikowanych uzgodnień konserwatorskich i niekolidujące z ochroną Kanału Augustowskiego jako Pomnika Historii. Kładka jako obiekt w strefie ochrony zabytku, z wieloletnimi sporami o granice ochrony, ze zmienną interpretacją konserwatora, z brakiem precyzyjnej mapy granic od 1979 roku,  jest inwestycją znacznie trudniejszą do przeprowadzenia nawet w zwykłym trybie, a tym bardziej jako obiekt o charakterze militarnym wymagający dodatkowych opinii organów obronnych.

Mieszkańcy to rozumieją instynktownie. Wyniki ankiety pokazują, że augustowianie są ludźmi pragmatycznymi. Wolą konkretne schronienie w pobliskim budynku niż skomplikowaną przeprawę nad rzeką, która utknęła w biurokratycznym labiryncie na lata.

Co należy zrobić

Wyniki ankiety dają władzom miasta jednoznaczny mandat. Pieniądze przeznaczone na bezpieczeństwo, czy to z funduszy unijnych, czy krajowych, powinny trafić tam, gdzie wskazują mieszkańcy: do szkół, do bloków, do budynków użyteczności publicznej. Nie do projektu, który przez lata tkwił w szufladach urzędu, zmienił swój charakter w zależności od potrzeb chwili i do dziś nie uzyskał wymaganych uzgodnień.

Radni Klubu KO są gotowi do pracy. Deklarują konkretną pomoc w pozyskaniu finansowania na schrony na szczeblu województwa i rządu. Pytanie brzmi: czy urząd miasta jest gotowy słuchać mieszkańców zamiast szukać winnych?

Przypomnijmy liczby: 83,6% nie wie, gdzie się schronić. 88,2% uważa, że władze nie informują o bezpieczeństwie. 52,6% chce schronów. 20,4% — kładki. Urząd walczy o kładkę.

Czas przerwać ten chocholi taniec wokół kładki uprawiany w urzędzie miasta przez zastępców burmistrza.

Mieszkańcy Augustowa zasługują na bezpieczeństwo. Nie na spektakl.

Ankieta przeprowadzona online w kwietniu 2026 r. Liczba odpowiedzi: 152. Udział mieszkańców Augustowa: 92,1%. Pytanie o wydatki dopuszczało wielokrotny wybór.

Bartosz Lipiński

Zapowiedź autora artykułu:

Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej

Dziś rozmawiamy o niewyobrażalnej zbrodni dokonanej przez NKWD na kwiecie polskiej elity, wśród której byli mieszkańcy Augustowszczyzny. W kwietniu 1940 roku Sowieci dokonali m.in. w Katyniu masowych egzekucji, mordując strzałem w tył głowy ponad 21 tys. Polaków, grzebanych później w zbiorowych grobach nieludzkiej ziemi.

-W czasach mego dzieciństwa w latach 70, kwiecień był obchodzony jako miesiąc pamięci narodowej. Czczono wówczas tych, którzy zostali zamordowani przez Niemców. Dziś większą uwagę zwracamy na ofiary zbrodni sowieckich. Myślę, że w trosce o pamięć pomordowanych i prawdę historyczną musimy pamiętać i o ofiarach zbrodni niemieckich i sowieckich. W pierwszym okresie drugiej wojny światowej oba totalitaryzmy, niemiecki i sowiecki, ściśle współpracowały ze sobą, najpierw w 1939 roku napadły na Polskę, zaś później wspólnie postanowiły o wymordowaniu polskiej warstwy przywódczej. W kwietniu i maju 1940 roku Niemcy na zajętych przez siebie ziemiach polskich w ramach tzw. akcji AB rozstrzeliwali najważniejszych przedstawicieli polskiej inteligencji, np. w podwarszawskich Palmirach czy bliższym nam podsuwalskim lasku w Szwajcarii, natomiast Sowieci dokonali mordu na oficerach zawodowych oraz nauczycielach, urzędnikach, prawnikach, lekarzach, którzy jako oficerowie rezerwy po przegranej wojnie we wrześniu 1939 roku znaleźli się w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. Była to niespotykana dotychczas praktyka, gdyż ofiary chroniły konwencje prawa międzynarodowego. Powód takiego postępowania jest jasny. Zarówno Niemcom, jak i Sowietom chodziło o to, aby zniszczyć warstwę przywódczą narodu. Pozbawienie narodu polskiego kierownictwa miało ułatwić podporządkowanie go tym celom, które przyświecały obu totalitaryzmom: zniszczenie państwa, zastraszenie i podporządkowanie, uczynienie Polaków de facto niewolnikami.

Przez lata zakłamywano prawdziwy przebieg zbrodni katyńskiej. Jako egzekutorów władza komunistyczna wskazywała Niemców. Czy mógłby pan opowiedzieć o skali dezinformacji, której celem było zatuszowanie zbrodni i jej prawdziwych wykonawców?

-Po wojnie w wyniku zdrady państw zachodnich, na podstawie postanowień konferencji teherańskiej i jałtańskiej, Polska dostała się w sferę wpływów Związku Sowieckiego, a sojusz z ZSRS stał się kamieniem węgielnym polskiej polityki. Z punktu widzenia oficjalnej propagandy PRL nie można było tą zbrodnią obarczać sojusznika. Należało znaleźć innego winnego. Odpowiedzialnością obarczono Niemców, którzy mieli na swoim sumieniu wiele ofiar i starano się wmówić społeczeństwu, że ponoszą oni odpowiedzialność także za zbrodnię katyńską. Rosjanie byli jeszcze bardziej perfidni, próbowali nawet osądzić tę zbrodnię przed trybunałem norymberskim. Na szczęście alianci nie dali się oszukać. Podobnie jak wielu Polaków, którzy znali prawdziwą historię. Z przekazów rodzinnych, wspomnień, publikacji emigracyjnych, a także dzięki odwadze historyków publikujących w drugim obiegu. Wielką zasługę w dokumentowaniu i odkrywaniu prawdy o mordach na polskich oficerach nie tylko w Katyniu, który jest miejscem symbolicznym, ale także innych miejscach, odegrał Józef Czapski, wybitny intelektualista, oficer rezerwy krechowieckiego pułku, który jeszcze w czasie wojny zbierał dowody na temat zbrodni katyńskiej. Podobnie inny Krechowiak, późniejszy ksiądz Zdzisław Peszkowski.

Prawda o rzeczywistych mordercach była znana historykom, i ci którzy mieli odwagę, przekazywali ją, także nauczyciele w szkole. W moim liceum, moi profesorowie historii Pani Anna Otłowska i Pan Andrzej Matusiewicz jasno mówili, że zbrodni na polskich oficerach w Katyniu dokonali Sowieci. Wiedzę tę zachowywaliśmy jak tajemnicę, nie afiszowaliśmy się nią żeby uchronić naszych nauczycieli przed możliwymi konsekwencjami. Bardzo ich szanuję za tę postawę i dlatego wymieniam nazwiska. Także niektórzy historycy parający się naukowo historią w publikacjach wydawanych w PRL w różny sposób starali się oszukać cenzurę i podać prawdę. Na przykład, pisząc o działaniach w wojnie 1939 roku na ziemiach wschodnich nie używali słowa Sowieci, lecz terminu „wojska nieprzyjaciela”, a każdy kto miał odrobinę wyobraźni i wiedzy geograficznej, wiedział że na terenach za Bugiem nie operowały wojska niemieckie tylko sowieckie. Podobnie, jeśli podawano datę śmierci oficera - wiosna 1940 roku, a wcześniej informację, że walczył na ziemiach wschodnich, stawało się jasne, że była to ofiara mordu sowieckiego.

Kiedy nastąpił przełom i zaczęto mówić prawdę o Katyniu? Czy można utożsamiać to z początkiem lat 90, gdy prezydent Rosji Borys Jelcyn polecił udostępnić Polsce część akt?

-Rzeczywiście można przyjąć, że początek lat 90 był taką cezurą. Z jednej strony w Polsce dokonywały się wtedy przemiany, które dzięki demokratyzacji życia umożliwiły mówienie otwarcie prawdy, a z drugiej nastąpiła pewna otwartość po stronie Rosjan. Krok prezydenta Jelcyna, który zdecydował się przekazać dokumenty o zbrodni katyńskiej był niesłychanie ważny, gdyż w sposób jednoznaczny określił odpowiedzialność za tę zbrodnię i ułatwił badania historykom. Niestety, ze strony Rosjan za tym krokiem nie poszły następne.

Cały czas pozostaje do rozwiązania tajemnica tzw. listy białoruskiej, w przypadku której historycy mówią jedynie o hipotezach. Czy wiemy dziś potencjalnie, gdzie mogły być rozstrzelane i pochowane ofiary na terenach obecnej Białorusi?

-W dalszym ciągu czekamy na otwartość archiwalną ze strony Białorusinów. Jest jeszcze wiele kwestii, które bez dotarcia do akt nie mogą być w pełni wyjaśnione.

Czy wśród ofiar Katynia są również osoby pochodzące z terenów Augustowszczyzny?

-Ofiary z sowieckich miejsc zagłady, z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i prawdopodobnie Kuropat na Białorusi można podzielić na trzy grupy. Pierwszą z nich stanowią nauczyciele i uczniowie Seminarium Nauczycielskiego i Liceum. W kwietniu 2010 roku wraz z Wojciechem Walulikiem, ówczesnym dyrektorem II LO, a później burmistrzem, podjęliśmy decyzję o poświęceniu tym ofiarom pomnika na terenie liceum, które mieści się w przedwojennym budynku szkolnym. Na pomniku zostały wyryte nazwiska nauczycieli i uczniów: porucznika Władysława Feinera, podporuczników i podchorążych: Bolesława Białokoza, Zenona Milanowskiego, Bronisława Kwiecińskiego, Mieczysława Puchlika, Czesława Skindziera, Aleksandra Świtowa, Michała Wrocławskiego i Józefa Szulikowskiego.

Drugą, najliczniejszą grupą są oficerowie 1 Pułku Ułanów Krechowieckich, którzy służyli w Pułku, a potem także w innych jednostkach na terenie całego kraju. Byli to niejednokrotnie oficerowie wysokiej rangi, mający za sobą wiele bojowych dokonań, np. pułkownik Feliks Kopeć, dowódca 1 Pułku Kawalerii KOP, podpułkownik Władysław Rymaszewski i major Michał Leoszko, lekarze pułkowi, major Leon Racięcki, słynny rębajło z okresu wojny polsko-bolszewickiej, major Rafał Pereświt Sołtan, jeden z pierwszych Krechowiaków, podobnie major Józef Sokołowski, major Adam Sołtan, dyrektor nauk w Szkole Podchorążych Kawalerii, rotmistrz Stanisław Krahelski, instruktor jeździectwa, rotmistrz Jan Sędzimir, inżynier rolnik, porucznik Mieczysław Filipczuk, komendant Yacht Clubu w Augustowie, porucznicy Józef Jaroszyński, Henryk Grabowski, Jan Waliński i Zygmunt Górecki z Osady Krechowieckiej. Trzecią grupę tworzą głównie policjanci, m.in. Wiktor Złotkowski, pełniący obowiązki komendanta powiatowego, Jan Budziński, Edward Jedliński, Leon Klatt i Stanisław Frąckiewicz z Augustowa, Izydor Charytański z Białobrzegów, urzędnicy: Eugeniusz Olejniczakowski burmistrz Augustowa i potem starosta grajewski, Bolesław Folejewski, urzędnik bankowy i Kazimierz Korytkowski, klasyfikator gruntów, Wiktor Bronakowski, asystent na Uniwersytecie Wileńskim czy Tadeusz Godlewski student Uniwersytetu Warszawskiego.

Proszę powiedzieć, czy znane są panu relacje rodzin ofiar tej zbrodni którzy pochodzą z najbliższego nam regionu?

-Bardzo mocno zapadło mi w pamięci spotkanie sprzed ponad dziesięciu laty z Panem Michałem Feinerem, synem Władysława Feinera. Słuchałem jego opowieści z ogromnym wzruszeniem, ponieważ nasycona była wielkim ładunkiem emocjonalnym. Władysław Feiner to piękna postać, wzór patriotyzmu. Przywędrował do nas z Galicji, walczył o niepodległość, po zakończeniu wojny podjął pracę w szkolnictwie, był nauczycielem seminarium nauczycielskiego. Jego syn Michał opowiadał mi, że Augustów kojarzył mu się z seminarium, lasem, wodą, ojcem którego uwielbiał, i z wyprawami na cmentarz, gdzie w każdą niedzielę po nabożeństwie chodził wraz z ojcem na grób matki zmarłej w 1936 roku, pomodlić się i zapalić lampkę. W sierpniu 1939 roku Władysław Feiner jako kapitan rezerwy został zmobilizowany. Jego syn miał wówczas 13 lat i był dumny z ojca w mundurze, który szedł walczyć za Polskę. Ponieważ Feinerowie nie mieli w Augustowie żadnych bliskich, ojciec powierzył syna pod opiekę zaprzyjaźnionej rodzinie z okolic Różanegostoku. Kiedy mój rozmówca dowiedział się, że jego ukochany ojciec jest w Grodnie, pożyczonym rowerem pojechał, żeby jeszcze się raz z nim zobaczyć. Bardzo za nim tęsknił, po śmierci matki, ojciec był mu jedynym, najbliższym człowiekiem. Gdy dotarł do Grodna, oddziały wychodziły już z miasta, widział przemarsz jakiejś kompanii wojska, a idący na przedzie oficer pomachał mu ręką. Miał wrażenie, że był to jego ojciec, ale pewności nie miał, może był to inny oficer, który także zostawił syna w domu.

Ten obraz Panu Michałowi, tak mocno kochającemu swego ojca, bardzo silnie utkwił w pamięci. Syn modlił się i czekał na powrót. Kapitan Władysław Feiner został internowany na terenie Litwy. Ponieważ bardzo kochał swego syna i niepokoił się o jego los, próbował wrócić do Augustowa. Został złapany podczas przekraczania granicy, odesłany do obozu w Kozielsku i zginął w Katyniu 10 kwietnia 1940 roku. Tego oczywiście wtedy syn nie wiedział. Czekał pełen nadziei. Możemy sobie wyobrazić jak wielka była jego rozpacz, gdy w 1943 roku znalazł w niemieckiej gadzinówce opublikowane nazwiska katyńskich ofiar, wśród nich swego ojca. Gdy mi to wszystko opowiadał, mimo upływu lat był bardzo wzruszony. Przyznam szczerze, że ja też.

Od 2010 roku kwiecień jest kojarzony nie tylko z kolejnymi rocznicami ludobójstwa dokonanego przez NKWD na polskiej elicie w 1940 r., ale też z katastrofą smoleńską. Delegacja z prezydentem RP leciała na obchody 70 rocznicy zbrodni katyńskiej.

-Niewątpliwie powinniśmy pamiętać i o ofiarach Katynia, i katastrofy smoleńskiej. Zarówno oficerowie, jak też członkowie delegacji z 10 kwietnia 2010 roku, którzy lecieli na uroczystości rocznicowe, zginęli na służbie. Służbie Rzeczypospolitej.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał Bartosz Lipiński

Jarosław Szlaszyński o rocznicy katastrofy smoleńskiej i zbrodni katyńskiej:

Tadeusz Jerzy Wasilewski był bardzo znanym i szanowanym mieszkańcem Augustowa. W latach 1993 -2015 pełnił funkcję Nadleśniczego Nadleśnictwa Augustów. Na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku był Przewodniczącym Rady Miasta w Augustowie. W latach 1998 -2002 był Radnym Rady Powiatu w Augustowie, a od 28.06.2001 do 27.10.2002 pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Powiatu. Był też pasjonatem pszczelarstwa. 

Trumna z ciałem zostanie wystawiona we wtorek, 14 kwietnia, od godziny 15. 00 w Kaplicy Domu Pogrzebowego przy ul. Skorupki 8 w Augustowie. Uroczystości pogrzebowe zaplanowano na środę, 15 kwietnia. Msza żałobna odbędzie się o godzinie 9.15 w Bazylice Mniejszej Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie. 

Tadeusz Jerzy Wasilewski spocznie na cmentarzu parafialnym w Studzienicznej. 

Bartosz Lipiński

Zapowiedź autora:

16 lat od wielkiej tragedii

W 2010 roku był pan posłem na Sejm. Proszę powiedzieć, jak wyglądały przygotowania do uroczystości 70. rocznicy zbrodni katyńskiej i układanie w klubach parlamentarnych list delegacji, które miały dotrzeć do Katynia samolotem lub pociągiem.

-Byłem wtedy członkiem prezydium klubu Platformy Obywatelskiej w Sejmie. Wiedzieliśmy, że będą organizowane trzy wyjazdy do Katynia. Pierwszy wyjazd rządowy zaplanowany był na 7 kwietnia 2010 roku i z naszego klubu do udziału w obchodach zgłoszeni zostali Grzegorz Schetyna i Rafał Grupiński. Drugie obchody 10 kwietnia organizowała kancelaria prezydenta. Każdy klub dostał zaproszenie do udziału w uroczystości na określoną ilość osób, lecących z panem prezydentem. Trzeci wyjazd dotyczył podróży poselskiej pociągiem do Katynia. Jako posłowie wiedzieliśmy, że wizyta prezydencka miała pewien związek z inauguracją kampanii wyborczej, ale nikomu nie wypadało odmówić. Podczas posiedzenia prezydium, na którym omawialiśmy udział naszych członków w delegacji, siedział obok mnie Sebastian Karpiniuk, który poleciał 10 kwietnia do Smoleńska. Bardzo chciał tam dotrzeć, bo jego krewny zginął w 1940 roku w Katyniu. Ponadto z PO oddelegowaliśmy także Grzegorza Dolniaka, jednego z wiceprzewodniczących klubu, Arkadiusza Rybickiego oraz ówczesną wicemarszałek Senatu Krystynę Bochenek. Również zastanawiałem się nad zgłoszeniem swojej osoby do tej wizyty.

Planował pan wizytę w Katyniu wiosną 2010 roku z którąś delegacją?

-Chciałem znaleźć się w składzie jednej z delegacji. Po pierwsze był to dla mnie patriotyczny obowiązek wobec zamordowanych 70 lat wcześniej rodaków, po drugie na liście katyńskiej widniało też nazwisko Cieślik. Nie wiem, czy człowiek ten miał jakikolwiek związek z moją rodziną, bo w pierwszych latach po zbrodni nikt nie mógł o tym głośno mówić. Liczyłem, że być może spotkam w Katyniu kogoś, kto modli się przy tym nazwisku i mógłbym zasięgnąć konkretnej wiedzy. Na pewno, gdybym miał wybierać pomiędzy samolotem lub pociągiem, to wybrałbym lot, bo podróż wydawała się sprawniejsza i odbywałaby się w gronie najwyższych oficjeli państwowych. Podjąłem starania o uzyskanie paszportu dyplomatycznego, ale byłem przekonany, że dysponuję już takim dokumentem. Okazało się jednak, że musiałem wniosek o taki paszport wypełnić ponownie w kancelarii Sejmu i skierować go do Ministerstwa Spraw Zagranicznych, po czym następowała weryfikacja. Uświadomiono mnie, że nie odbędzie się to od ręki i będę musiał czekać, co najmniej dwa tygodnie. Było to jednoznaczne z tym, że nie mogłem dotrzeć do Katynia, dlatego sam na posiedzeniu prezydium nie starałem się o wyjazd. Do dziś dobrze pamiętam moją ostatnią rozmowę z Sebastianem Karpiniukiem na prezydium, kiedy powiedziałem mu żeby leciał z prezydentem, gdyż ja i tak nie zdążę wyrobić paszportu.

Z pewnością nazwiska ofiar, tak jak u każdego, wywołały u pana szok i niedowierzanie. Kiedy oraz w jakich okolicznościach dowiedział się pan, że doszło do strasznej tragedii?

-Ze względu na problemy z uzyskaniem paszportu dyplomatycznego, wróciłem dzień przed katastrofą do domu. Korzystając ze słonecznej pogody, razem z żoną udałem się do domku letniskowego pod Augustowem. Pracowałem na ogródku i w pewnym momencie przybiegła do mnie żona z informacjami, że samolot z delegacją miał poważne problemy z lądowaniem i mogło dojść do wypadku. Wróciłem do mieszkania i zaczęliśmy śledzić przekazy medialne, a początkowo panował chaos informacyjny. Najpierw podawano np., że rozbił się nie Tupolew, ale samolot Jak-40. Kiedy podano, że maszyna uległa katastrofie każdy zdawał sobie sprawę z tego, że nie ma szans, aby ktoś ocalał. Dzwoniło do mnie wtedy wielu dziennikarzy z prośbą o komentarz. Pojawiające się nazwiska ofiar budziły u mnie niedowierzanie. Poza ludźmi z mojego klubu parlamentarnego, znałem praktycznie wszystkie osoby z Sejmu, które leciały na lotnisko w Smoleńsku. Ale z uwagi na moją wcześniejszą działalność na urzędzie burmistrza Augustowa, poznałem innych delegatów, którzy zginęli np. Andrzeja Przewoźnika, sekretarza generalnego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Relacja koleżeńska łączyła mnie z Krzysztofem Putrą, z którym byłem po imieniu. Znaliśmy się od dziesiątek lat, choć akurat on reprezentował PiS. Pomimo różnic politycznych, współpracę z nim wspominam, jako bardzo owocną. Z wielkim bólem przyjąłem informacje o śmierci posłów PSL, z którymi byłem w komisji finansów publicznych, Edwarda Wojtasa i Leszka Deptuły, który wsiadł do samolotu w zastępstwie za kogoś innego. To był potężny wstrząs. W tamtym czasie w Sejmie nie było takich podziałów, jakie stworzyły się w następstwie katastrofy. Różniliśmy się między sobą, ale mieliśmy dla siebie szacunek i sympatię. Potrafiliśmy umawiać się nawet na kawę i obiad.

W pamięci Polaków zapadł obraz pierwszego posiedzenia Sejmu po katastrofie. Puste miejsca, na nich kwiaty i zdjęcia ofiar, płaczący politycy, były przejmującym widokiem.

-Brałem udział w tym posiedzeniu. Widziałem, że wiele osób płakało, innym kręciła się łza w oku. Faktycznie zdjęcia ofiar na wolnych miejscach w sali plenarnej Sejmu były dla każdego obrazem szokującym. Poza tym znicze i zdjęcia ustawiono przed budynkiem oraz siedzibami klubów parlamentarnych. Panowała atmosfera żałoby i świadomości, jak kruche jest ludzkie życie. Trudno było w to uwierzyć, gdyż wizytę w Katyniu organizowali najlepsi specjaliści, zajmujący się podróżami najważniejszych osób w państwie. Pierwsze dni po katastrofie, msza święta na placu w Warszawie z udziałem tysięcy Polaków, miały wyjątkowy i niepodrabialny charakter.

Niepodrabialna była również zgoda narodowa i wspólnota, którą czuliśmy łącząc się w żałobie po tragedii. To zjednoczenie było też przez chwilę widoczne w sferze politycznej.

-W pierwszych dniach po tragedii panowała jedność, chcieliśmy razem łączyć się w tym bólu. Ale szybko sytuacja się zmieniła, bo zaczęło się szukanie winnych. Niektórzy przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości, sugerowali odpowiedzialność politycznych oponentów. Być może chcieli zbudować na tym jakiś kapitał. Było to niepotrzebne. Do 10 kwietnia 2010 roku, rząd i opozycja kooperowały w normalnej atmosferze. Potrafiliśmy się spierać, jak to w demokracji. Pracowaliśmy merytorycznie, choć zdarzały się też jakieś uszczypliwości. Ale po katastrofie w Smoleńsku dosyć szybko pojawiła się wrogość. Dotychczasowi oponenci stali się wobec siebie wrogami. Pamiętam jak na posiedzenie komisji infrastruktury przyszedł Edmund Klich, szef Komisji Badania Wypadków Lotniczych. Ten człowiek nie był związany politycznie z moim ugrupowaniem. Na posiedzeniu komisji zamiast analizować składane przez niego dane merytoryczne pojawiały się raczej ataki ze strony części PiS, nakierowane na teorie spiskowe. Uważam, że miało to związek z kampanią prezydencką przed wyborami z czerwca 2010 roku.

Do dzisiaj pojawia się szereg opinii na temat tego, co doprowadziło do tej tragedii. Która z przyczyn według pana jest najbardziej prawdopodobna?

-Osobiście uważam, że lot do Smoleńska nie był do końca dobrze przygotowany. Niestety, ale moim zdaniem decydująca dla tragedii mogła być presja dotarcia na czas na uroczystość. Gdy pojawiła się informacja o trudnych warunkach pogodowych do lądowania, trzeba było jednak lądować np. w Mińsku czy Witebsku na Białorusi i dojechać do Katynia autokarami. Tyle, że należało wcześniej wylecieć z Warszawy i mieć w zapasie dodatkowy czas. Myślę, że nikt nie miałby pretensji, gdyby delegacja dotarła do Katynia nawet z kilkugodzinnym opóźnieniem. Oczekujący przyjęliby ze zrozumieniem wiadomość, że trzeba poczekać na prezydenta i na pozostałych członków delegacji, z powodu bezpieczeństwa. Pośpiech mógł być złym doradcą.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał Bartosz Lipiński

Andrzej Zarzecki o rocznicy katastrofy smoleńskiej i zbrodni katyńskiej (video):

Budynek komunalny przy ul. Turystycznej 39 nie jest w najlepszym stanie, zarządzany jest przez miejską spółkę o nazwie Augustowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego „Kodrem”. W jednej części budynku, gdzie mieszka cztery rodziny, na wspólnej klatce schodowej znajduje tzw. wychodek. Wprawdzie jest on wydzielony i posiada zamykane drzwi, ale niestety „zapachy” z tego obiektu rozchodzą się na wszystkie mieszkania, szczególnie te, znajdujące się na piętrze. 

-Ten uciążliwy smród jest do niewytrzymania. Zresztą sąsiad, do którego należy wychodek sprawia też inne problemy. Wentylacja tej prowizorycznej, prawdopodobnie drewnianej toalety jest zainstalowana poziomo, prowadząc do klatki schodowej, przez co smród unosi się w naszej części budynku. Staramy się jakoś z tym radzić, otwieramy drzwi na zewnątrz, ale sąsiad złośliwie je zamyka. Mimo zgłoszeń i interwencji, administracja nie podjęła żadnych działań w celu rozwiązania problemu smrodu -mówi nasz Czytelnik, pragnący zachować anonimowość. 

Pytania w tej sprawie wysłaliśmy drogą mailową w czwartek, 9 kwietnia. Materiał został opublikowany 10 kwietnia i tuż po publikacji otrzymaliśmy odpowiedź od zarządcy obiektu. 

-Przede wszystkim informujemy, że pomieszczenie sanitarne, o którym mowa w artykule, nie jest ogólnodostępnym „wychodkiem”, lecz toaletą przynależną do konkretnego lokalu mieszkalnego. Korzysta z niej wyłącznie uprawniony najemca, który posiada do niej klucz. Toaleta wyposażona jest w instalację wodno-kanalizacyjną oraz wentylację mechaniczną. W związku ze zgłoszeniami mieszkańców przeprowadziliśmy wielokrotne kontrole tego miejsca, w tym również w ostatnich miesiącach. W trakcie przeprowadzonych wizji lokalnych nie stwierdzono występowania nieprzyjemnych zapachów ani nieprawidłowości w funkcjonowaniu pomieszczenia. Podkreślamy również, że osoba korzystająca z toalety jest osobą objętą wsparciem  -wyjaśnia w mailu Justyna Półtorak, prezes Augustowskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego „Kodrem” w Augustowie. -Z posiadanych przez nas informacji wynika, że sytuacja ma podłoże konfliktu sąsiedzkiego. Niemniej jednak każdorazowo reagujemy na zgłoszenia mieszkańców i podejmujemy stosowne działania sprawdzające. 

-Ten uciążliwy smród jest do niewytrzymania. Zresztą sąsiad, do którego należy wychodek sprawia też inne problemy. Wentylacja tej prowizorycznej, prawdopodobnie drewnianej toalety jest zainstalowana poziomo, prowadząc do klatki schodowej, przez co smród unosi się w naszej części budynku. Staramy się jakoś z tym radzić, otwieramy drzwi na zewnątrz, ale sąsiad złośliwie je zamyka. Mimo zgłoszeń i interwencji, administracja nie podjęła żadnych działań w celu rozwiązania problemu smrodu -mówi nasz Czytelnik, pragnący zachować anonimowość. -Z tego co dowiedziałem się od innych, to sąsiad ten odmówił instalacji prawdziwej toalety w swoim mieszkaniu, co rozwiązałoby problem. W pozostałych mieszkaniach są normalne toalety. Sąsiad gromadził też złom i śmieci pod oknem naszego budynku, co doprowadziło do pojawienia się robaków w domach. Choć złom został usunięty, miejsce nadal wygląda nieestetycznie i nie zostało do końca uporządkowane. 

-Głównym problemem jest smród pochodzący z tej toalety, który jest tak silny, że czasami rano uniemożliwia wyjście z domu. Problem był zgłaszany, ale nikt się nim nie zajął -dodaje kolejna osoba. 

Warto dodać, że jedna z mieszkanek jest osobą z niepełnosprawnością, która jeździ na dializy trzy razy w tygodniu. Ma osłabiony organizm i jest podatna na przeziębienia. Konieczność utrzymywania otwartych drzwi dla wietrzenia, nawet w chłodne dni, jest szkodliwa dla ogrzewania domu i szczególnie niekorzystna dla zdrowia samych mieszkańców. 

W tej sprawie wysłaliśmy pytania do „Kodremu”. Czekamy na odpowiedź. Jeśli tylko ją otrzymamy wrócimy do tematu. 

Tak wygląda wychodek na klatce schodowej. 

W ciągu kilku godzin odpowiedziało wiele osób. To wstępny wynik, ankieta jest nadal otwarta. Ale już teraz dane są jednoznaczne.

Kładkę jako priorytet wskazało zaledwie 13,5 % głosujących. Pozostali wybrali schrony w szkołach i budynkach publicznych (54%), adaptację piwnic w blokach wielorodzinnych (32%), podziemny parking pod targowiskiem z funkcją schronu (32%)  lub kombinację kilku takich rozwiązań jednocześnie (40%). Ankieta jest wielokrotnego wyboru.

Drugi wynik jest jeszcze bardziej wymowny. Na pytanie „Czy wiesz, gdzie jest najbliższe miejsce schronienia od Twojego domu?" aż 89% respondentów odpowiedziało: nie mam pojęcia. 92% oceniło, że władze miasta nie informują wystarczająco o bezpieczeństwie cywilnym.

To nie jest wynik zaskakujący w skali kraju. Według danych Najwyższej Izby Kontroli z 2024 roku miejsce w schronach ma w Polsce mniej niż 4 procent mieszkańców. Ale Augustów leży przy granicy z Białorusią. Latem gości dziesiątki tysięcy turystów. Kontekst jest tu wyjątkowy.

Polska ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia 2025 roku, nakłada na samorządy obowiązek planowania infrastruktury ochronnej. Rząd przeznaczył na ten cel w 2025 roku 5 miliardów złotych dla samorządów, a w 2026 roku kwota wzrośnie do 17 miliardów. Środki czekają. Pytanie, czy Augustów po nie sięga.

Chcemy wiedzieć, czego oczekują mieszkańcy. Wypełnij anonimową ankietę, zajmuje 2 minuty:

👉 

Wyniki opublikujemy i przekażemy władzom miasta.

Daty, które Chodkiewicz pokazał  i te, które zostały przez niego ukryte. Wszystkie oparte na dokumentach.

PREHISTORIA. BAZA PRAWNA PROBLEMU

KONKURS ARCHITEKTONICZNY — 2021–2022

FINANSOWANIE — ZMIANA CHARAKTERU PROJEKTU

POSTĘPOWANIE KONSERWATORSKIE

„Przyjazny Augustów" jest zarejestrowany u starosty augustowskiego. Jego statut jest jawny, a wśród celów organizacji znajduje się wprost wpisana ochrona dziedzictwa przyrodniczego, historycznego i kulturalnego. Członkowie stowarzyszenia od wielu lat zajmują się tą problematyką, publicznie, rozpoznawalnie, bez masek. To nie są Iluminaci z powieści Dana Browna. To augustowianie, którzy interesują się tym, co dzieje się z ich miastem. Między innymi radna Wiesława Drejer-Przekop i autor tego tekstu. 

Co złożyli i po co?

18 marca 2026 roku stowarzyszenie skierowało do Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Podstawa prawna: art. 28 oraz art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. To standardowy instrument, z którego korzystają organizacje społeczne w całej Polsce, gdy chcą mieć wgląd w dokumenty i uczestniczyć w procedurach dotyczących spraw objętych ich statutowymi celami.

Wniosek nie zawiera ani jednego słowa o sprzeciwie wobec budowy kładki. Ani jednego słowa o jej blokowaniu. Jego cel jest prosty: uzyskanie pełnego obrazu sprawy. Dostęp do informacji, tego samego, czego nie mogą skutecznie uzyskać ani radni, ani dziennikarze pytający o dokumenty. Bo radni i dziennikarze nie mają statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Stowarzyszenie może go mieć, choć nic nie jest zdecydowane.

Nasuwa się pytanie: jeśli projekt jest tak doskonale przygotowany, jak zapewnia miasto, to czego właściwie władza się boi?

„Przyjazny Augustów" nie jest jedyną organizacją, która próbuje uzyskać informacje. Inne podmioty również kierowały pytania do burmistrza. Burmistrz nie jest w tej sprawie szczególnie rozmowny.

Kto naprawdę opóźnił kładkę?

Zanim Chodkiewicz wskaże palcem na stowarzyszenie i jego członków, warto przypomnieć kilka dat.

29 maja 2023 roku burmistrz Augustowa złożył fiszkę projektową, zobowiązując się do konkretnego harmonogramu. W dokumencie tym wpisano uzyskanie kluczowych decyzji administracyjnych, w tym konserwatorskiej, do końca I kwartału 2025 roku, ponad rok temu. Termin minął. Decyzji nie ma. Nie dlatego, że stowarzyszenie złożyło wniosek w marcu 2026 roku, ale dlatego, że gmina przez dwa lata nie doprowadziła formalności do końca.

Pierwszy wniosek konserwatorski, złożony w czerwcu 2025 roku, przepadł z powodu braków formalnych. Gmina nie umiała wskazać dokładnej lokalizacji kładki ani potwierdzić prawa do działek. Drugi wniosek, złożony w październiku, był wielokrotnie uzupełniany i do dziś pozostaje bez rozstrzygnięcia.

Jest jeszcze jeden wymiar tej sprawy, o którym miasto nie mówi głośno. Kanał Augustowski jest zabytkiem wpisanym na listę pomników historii. Budowa obiektów o charakterze militarnym w jego bezpośrednim otoczeniu może naruszać zarówno polskie przepisy o ochronie zabytków, jak i konwencje międzynarodowe regulujące zasady ochrony dziedzictwa kulturowego. 

Epilog w liczbach

Pomysł na kładkę przez Nettę pochodzi z 1991 roku. Przez 34 lata kolejne władze Augustowa obiecywały, planowały i nie budowały. Stowarzyszenie złożyło wniosek o dostęp do informacji 18 marca 2026 roku, rok po terminie wskazanym przez burmistrza w harmonogramie. Rok!

Według logiki wiceburmistrza Chodkiewicza: miesiące i lata bezczynności władzy to norma. Jeden wniosek obywatelski  to sabotaż.

Mieszkańcy Augustowa mogą ocenić to sami.

Konkurs otworzy Koncert Inauguracyjny w wykonaniu pianisty dr Michała Mossakowskiego, który zaplanowano na 21 kwietnia, o godz. 19.00 w sali koncertowej Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia im. Emila Młynarskiego w Augustowie. 

A fakty są bezlitosne

Historia tej kładki nie zaczęła się ani wczoraj, ani pół roku temu. Zaczęła się w 1991 roku, gdy po raz pierwszy pojawiła się idea połączenia dwóch części miasta. Potem były lata 90., potem kolejne kadencje, kolejne obietnice, kolejne wizualizacje. Kładki  nie było.

W 2016 roku ogłoszono pierwszy konkurs. Bez rozstrzygnięcia. W 2021  drugi. W 2022 w końcu wyłoniono projekt i podpisano Kontrakt Programowy, w którym znalazły się środki na inwestycję.

I właśnie wtedy zaczyna się najważniejszy fragment tej historii

Bo od 2022 do 2025 roku… właściwie nic się nie wydarzyło. Nie wskazano jednoznacznie lokalizacji. Nie uporządkowano kwestii działek. Nie przygotowano kompletnej dokumentacji. Nie doprowadzono projektu do stanu, który pozwalałby przejść procedury bez chaosu i poprawek.

To nie opinia. To wynika z dokumentów

Pierwszy wniosek do konserwatora został pozostawiony bez rozpoznania, bo miasto nie uzupełniło braków. Drugi, złożony w październiku 2025 roku, do dziś jest procedowany. Organ wzywał do uzupełnień, zamawiał dodatkowe opinie, bo dokumentacja była niepełna. To działo się zanim jakiekolwiek stowarzyszenie złożyło jakikolwiek wniosek.

Dlatego opowieść o „blokowaniu inwestycji przez mieszkańców” jest zwyczajnie nieprawdziwa.

Ale to nie jest najpoważniejszy problem

Bo w tej sprawie mamy do czynienia z czymś znacznie poważniejszym niż opóźnienia.

Ten sam projekt ma dwie wersje. Dla mieszkańców – „zielona infrastruktura”, spacerowa kładka łącząca parki. Dla Brukseli – infrastruktura o znaczeniu militarnym, wskaźnik RCO 129, mobilność wojskowa, wpisanie do planów ewakuacyjnych.

I znów – to nie opinia. To dokumenty

A teraz najważniejsze: organ, który ma wydać kluczową decyzję, czyli konserwator zabytków, nie posiada informacji o tym drugim wariancie. W odpowiedzi na wniosek o informację publiczną jasno wskazano, że w aktach sprawy nie ma danych o wojskowym charakterze inwestycji. Mamy więc sytuację, w której oczekuje się decyzji administracyjnej na podstawie niepełnego obrazu projektu.

I w tym momencie pojawia się zarzut wobec tych, którzy chcą mieć dostęp do dokumentów

To odwrócenie rzeczywistości. Bo wniosek o dopuszczenie do postępowania nie jest żadną blokadą. To legalne narzędzie kontroli obywatelskiej. Jedno z niewielu, które pozwala zobaczyć, co naprawdę znajduje się w aktach sprawy. Co więcej, jeżeli stowarzyszenie zostanie dopuszczone jako strona, może ten proces… przyspieszyć.

Dlaczego?

Bo ktoś w końcu zacznie nim zarządzać profesjonalnie.

Dziś mamy sytuację, w której miasto przez lata nie potrafiło doprowadzić projektu do stabilnego etapu. Dokumentacja była niekompletna, wnioski poprawiane, kierunki zmieniane. Chaos proceduralny generuje opóźnienia. Stowarzyszenie jako strona aktywna, kompetentna, pilnująca terminów i kompletności materiałów, działa dokładnie odwrotnie – porządkuje proces.

To nie jest zagrożenie dla inwestycji. To jest jej ostatnia szansa

Zwłaszcza że to nie pierwszy raz, gdy pieniądze są zagrożone. Środki na kładkę już raz przepadły, bo miasto nie wywiązało się z założeń fiszki projektowej i harmonogramu. Dopiero później, decyzją marszałka Łukasza Prokoryma, pieniądze zostały przeniesione do innego projektu  bez konkursu. To był drugi oddech.

Dziś znów jesteśmy w punkcie, w którym wszystko może się posypać.

I w tym momencie zamiast rzetelnego wyjaśnienia sytuacji, mieszkańcy dostają wpisy, w których winni są ci, którzy pytają. 

Radna Wiesława Drejer-Przekop od miesięcy zadaje pytania, których nikt w ratuszu nie chciał słyszeć. Redakcja publikuje dokumenty, których nikt nie chciał pokazać. Stowarzyszenie korzysta z prawa, które istnieje właśnie po to, by takie sytuacje kontrolować. Jeżeli dziś ktoś próbuje to przedstawiać jako „działanie przeciwko miastu”, to znaczy, że problem nie leży w pytaniach.

Tylko w odpowiedziach.

Bo miasto nie jest własnością urzędników.
A zadawanie pytań nie jest sabotażem.

Jest obowiązkiem.

Bartosz Lipiński

Zapowiedź autora:

Nagranie z komentarzem Bogusława Falkowskiego: